Malpraktis dosyalarında en pahalı hata, yanlış mahkemede veya yanlış davalıya karşı dava açmak ve bu sırada asıl sürenin geçmesidir. Yol haritası, müdahalenin yapıldığı kurumun hukuki statüsüne göre çizilir.
Kuruma göre dava yolu
| Kurum | Davalı | Mahkeme | Ön koşul | Süre |
|---|---|---|---|---|
| Devlet hastanesi, aile sağlığı merkezi | Sağlık Bakanlığı | İdare mahkemesi (tam yargı) | İdareye yazılı başvuru | Öğrenmeden 1 yıl, her hâlde 5 yıl içinde başvuru; ret veya 30 gün sükûttan sonra dava süresi |
| Devlet üniversitesi hastanesi | Üniversite rektörlüğü | İdare mahkemesi (tam yargı) | İdareye yazılı başvuru | Aynı |
| Özel hastane, tıp merkezi, poliklinik | Hastaneyi işleten şirket ve hekim | Tüketici mahkemesi | Dava şartı arabuluculuk | Kural olarak 5 yıl |
| Muayenehane, serbest hekim, diş hekimi | Hekim | Tüketici mahkemesi | Dava şartı arabuluculuk | Kural olarak 5 yıl |
| Vakıf üniversitesi hastanesi | Üniversite / işletme | Tüketici mahkemesi (yerleşik uygulama) | Dava şartı arabuluculuk | Kural olarak 5 yıl |
Kamu hastaneleri: idareye başvuru ve tam yargı davası
- Öğrenme tarihi belirlenir. Süre, zararın ve bunun idarenin eyleminden kaynaklandığının öğrenildiği tarihten başlar. Çoğu dosyada bu tarih, hatanın başka bir hekimce tespit edildiği veya kesin teşhisin konulduğu gündür.
- İdareye yazılı başvuru yapılır. Zararın tazmini istenir; talep edilen maddi ve manevi tazminat tutarları belirtilir.
- Cevap beklenir. Talep reddedilirse ret yazısının tebliğinden, 30 gün içinde cevap verilmezse bu sürenin dolmasından itibaren dava açma süresi (60 gün) işlemeye başlar.
- Tam yargı davası açılır. Mahkeme, hizmet kusurunun bulunup bulunmadığını bilirkişi incelemesiyle araştırır.
İdari yargıda maddi tazminat miktarı dava dilekçesinde gösterilir; bilirkişi raporuyla daha yüksek zarar belirlenirse, nihai karara kadar bir defaya mahsus olmak üzere talep artırılabilir. Manevi tazminat ise bölünemez; başlangıçta doğru belirlenmelidir.
Özel sağlık kuruluşları: tüketici mahkemesi
Hasta ile özel hastane veya hekim arasındaki ilişki tüketici işlemi sayılır. Bunun üç önemli sonucu vardır: dava tüketici mahkemesinde açılır; tüketici davayı kendi yerleşim yeri mahkemesinde açabilir; ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Hastane, bünyesinde çalışan veya anlaşmalı olarak hizmet veren hekimin kusurundan hastaya karşı sorumludur; ayrıca kendi organizasyon kusurundan (yetersiz ekipman, personel, hijyen) doğrudan sorumludur.
Hekimin sorumluluğunun ölçüsü
Hekim ile hasta arasındaki ilişki kural olarak vekâlet sözleşmesi niteliğindedir: hekim iyileşmeyi garanti etmez, ancak tıp biliminin gerektirdiği özeni göstermek zorundadır ve hafif kusurundan dahi sorumludur. Estetik amaçlı müdahaleler, protez ve benzeri uygulamalarda ise belirli bir sonucun üstlenildiği kabul edilir ve eser sözleşmesi hükümleri uygulanır; taahhüt edilen sonucun gerçekleşmemesi sorumluluğu doğurur.
Bilirkişi incelemesi: davanın belkemiği
Mahkemeler tıbbi kusuru; Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulları, üniversitelerin ilgili anabilim dallarından oluşturulan kurullar veya alanında uzman bilirkişi heyetleri aracılığıyla değerlendirir. Raporun denetime elverişli olması, yani hangi tıbbi standardın ne şekilde ihlal edildiğini veya edilmediğini gerekçeleriyle açıklaması gerekir. “Komplikasyondur, kusur yoktur” biçimindeki gerekçesiz raporlara itiraz edilir ve yeni heyetten rapor alınması istenir. Raporlar arasında çelişki varsa mahkeme çelişkiyi gidermeden karar veremez.
Zamanaşımında dikkat edilecekler
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa (taksirle yaralama veya öldürme) ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa, tazminat davasında bu süre uygulanabilir.
- Zarar zamanla gelişiyorsa (gelişen durum), süre zararın tam olarak öğrenilmesiyle başlar.
- Küçüklerin uğradığı zararlarda süre hesabı ayrıca değerlendirilir.
- İdareye başvuru süresi hak düşürücü niteliktedir; mahkeme kendiliğinden dikkate alır.
Gerekli belgeler
Sık sorulan sorular
Devlet hastanesindeki doktora doğrudan tazminat davası açabilir miyim?
Hayır. Kamu görevlisi hekimin görev kusurundan doğan tazminat davası idareye karşı idare mahkemesinde açılır. Hekim hakkında ceza şikâyeti ve disiplin şikâyeti ise ayrıca yapılabilir.
İdareye başvuru süresini kaçırdım, başka yol var mı?
Bir yıllık süre zararın öğrenilmesinden başlar; öğrenme tarihinin ne zaman olduğu dosyaya göre tartışılabilir. Süre gerçekten geçmişse tam yargı davası açılamaz; ceza ve disiplin şikâyeti yolları açık kalabilir.
Özel hastaneyle arabuluculukta anlaşırsam dava açabilir miyim?
Hayır. Arabuluculuk anlaşma tutanağı üzerinde anlaşılan konularda dava açılmasını engeller. Kalıcı zarar veya ileride gerekecek tedaviler varsa tutarın bunları karşılayıp karşılamadığı imzadan önce değerlendirilmelidir.
Malpraktis davası ne kadar sürer?
Süreyi en çok bilirkişi incelemesi belirler. Adli Tıp Kurumu veya üniversite kurullarından rapor alınması aylar sürebilir; raporlara itiraz ve ek rapor süreci de eklenir.
Resmî kaynaklar
Kurumu, öğrenme tarihini ve süreleri birlikte belirleyelim
Müdahalenin yapıldığı kurumu (devlet, üniversite, özel), tarihini ve ortaya çıkan sonucu kısaca yazın. Görüşmenin kapsamı ve ücreti işlem öncesinde açıklanır.
Randevu talebi süreleri durdurmaz ve tek başına vekâlet ilişkisi oluşturmaz.