Tıbbi hata şüphesiyle karşılaşan hasta veya yakınının önünde dört ayrı yol vardır. Bunlar aynı anda yürütülebilir; ancak amaçları ve sonuçları farklıdır. Tazminat almak isteyen kişinin yalnızca savcılığa şikâyette bulunması veya yalnızca hasta hakları birimine dilekçe vermesi, tazminat talebi için süreleri korumaz.
Dört yolun karşılaştırması
| Yol | Nereye? | Ne sağlar? | Süre |
|---|---|---|---|
| İdari şikâyet | Hastanenin hasta hakları birimi, il sağlık müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı iletişim merkezi, CİMER | İdari inceleme, kurum içi değerlendirme; kayıtların oluşması | Belirli bir süre yok; erken yapılması yararlı |
| Disiplin şikâyeti | Hekimin bağlı olduğu tabip odası veya diş hekimleri odası; kamu görevlisi ise kurumu | Meslek kuralları yönünden inceleme, disiplin cezası | Disiplin zamanaşımı süreleri içinde |
| Ceza şikâyeti | Cumhuriyet başsavcılığı | Taksirle yaralama veya öldürme nedeniyle soruşturma; delillerin resmen toplanması | Şikâyete bağlı hâllerde 6 ay |
| Tazminat talebi | Kamu: idareye başvuru ve idare mahkemesi; özel: arabuluculuk ve tüketici mahkemesi | Maddi ve manevi zararın giderilmesi | Kamu: 1 yıl / 5 yıl; özel: kural olarak 5 yıl |
Ceza soruşturması nasıl işler?
Suç tipi ve şikâyet
Hatalı tıbbi müdahale sonucu yaralanma hâlinde taksirle yaralama, ölüm hâlinde taksirle öldürme suçu gündeme gelir. Taksirle öldürme re’sen soruşturulur. Taksirle yaralamanın temel hâli şikâyete bağlıdır ve şikâyet, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır; bilinçli taksir hâlinde ve kanunda sayılan ağır sonuçlarda şikâyet koşulu değişebilir. Süre kaçırılırsa ceza yolu kapanır, tazminat yolu kendi süreleri içinde açık kalır.
Soruşturma izni
Hekimler hakkında tıbbi teşhis ve tedavi uygulamaları nedeniyle ceza soruşturması yapılması, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulan Mesleki Sorumluluk Kurulu’nun iznine bağlıdır. Savcılık şikâyeti aldıktan sonra dosyayı izin için Kurul’a gönderir; izin verilmemesi kararına karşı itiraz yolu vardır. Bu aşama süreci uzatır, ancak tazminat yollarını durdurmaz; tazminat süreleri bağımsız işlemeye devam eder.
Delillerin toplanması
Savcılık hasta dosyasının tamamını getirtir, ilgililerin ifadesini alır ve Adli Tıp Kurumu’ndan veya üniversite kurullarından kusur raporu ister. Ölüm hâlinde otopsi, ölüm nedeninin ve müdahaleyle bağlantısının belirlenmesinde çok önemlidir; otopsi yapılmadan defin gerçekleşirse sonradan ispat zorlaşır.
Ceza dosyası tazminat davasını nasıl etkiler?
- Ceza dosyasında alınan bilirkişi raporu, tazminat davasında delil olarak kullanılabilir; ancak hukuk veya idare mahkemesi bu raporla bağlı değildir ve kendi incelemesini yaptırır.
- Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı ve maddi olguya ilişkin tespitleri hukuk hâkimini bağlar; delil yetersizliğinden verilen beraat kararı ise bağlamaz.
- Tazminat sorumluluğunda aranan kusur ölçüsü ceza sorumluluğundan farklıdır: ceza dosyası takipsizlik veya beraatle sonuçlansa bile tazminata hükmedilebilir.
- Hastanenin organizasyon kusuru (personel, cihaz, hijyen eksikliği) ceza dosyasında belirli bir kişiye yüklenemese bile tazminat davasında kurumun sorumluluğunu doğurur.
Şikâyet dilekçesinde bulunması gerekenler
- Olayın tarih sırasına göre, yorum katmadan anlatımı.
- Müdahaleyi yapan veya takip eden sağlık personelinin bilinen adları ve görevleri.
- Hasta dosyasının ve görüntüleme kayıtlarının celbi talebi.
- Sonraki tedaviyi yapan kurumların ve raporların bildirilmesi.
- Tanıkların (refakatçi, aynı odadaki hastalar) bildirilmesi.
- Bilirkişi incelemesi ve gerekiyorsa otopsi talebi.
Hekimler için: şikâyet edildiğinizde
Hakkında şikâyet bulunan hekim için ilk kural, hasta dosyasına sonradan ekleme veya düzeltme yapmamaktır; kayıtlar üzerindeki her değişiklik iz bırakır ve dosyayı ağırlaştırır. Yazılı savunma ve ifade; kayıtlar, kılavuzlar ve literatür ışığında, müdahalenin her aşamasının gerekçesi gösterilerek hazırlanır. Mesleki sorumluluk sigortacısına bildirim süresinde yapılmalıdır. Ceza, disiplin ve tazminat dosyalarındaki anlatımın birbirine uyumlu olması gerekir.
Sık sorulan sorular
Sadece savcılığa şikâyet etsem tazminat alabilir miyim?
Ceza soruşturması tazminat sağlamaz. Tazminat için kamu hastanelerinde idareye başvuru ve tam yargı davası, özel kuruluşlarda arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu ayrıca ve kendi süreleri içinde izlenmelidir.
Savcılık takipsizlik kararı verdi, tazminat davası açabilir miyim?
Evet. Takipsizlik kararı tazminat davasına engel değildir. Karara karşı ayrıca sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu da vardır.
Hastane kayıtlarımı vermiyor, ne yapabilirim?
Hasta, dosyasını inceleme ve örneğini alma hakkına sahiptir. Yazılı başvuru yapılır; sonuç alınamazsa il sağlık müdürlüğüne şikâyet edilir veya dava ve soruşturma sırasında kayıtların celbi istenir.
Tabip odasına şikâyet ne işe yarar?
Tabip odası meslek etiği yönünden inceleme yapar ve disiplin cezası verebilir. Tazminat sağlamaz; ancak incelemede elde edilen tespitler diğer süreçlerde yararlı olabilir.
Resmî kaynaklar
Hangi yolun hangi sırayla izleneceğini birlikte planlayalım
Müdahalenin yapıldığı kurumu (devlet, üniversite, özel), tarihini ve ortaya çıkan sonucu kısaca yazın. Görüşmenin kapsamı ve ücreti işlem öncesinde açıklanır.
Randevu talebi süreleri durdurmaz ve tek başına vekâlet ilişkisi oluşturmaz.