7596 Sayılı Kanun Sonrası PBLK: Alacaklılık ve Hak Arama Yolları

← Fon tasfiyesi ve PBLK rehberleri

27 Ekim 2026’da yayımlanan 7596 sayılı Kanunla birlikte PBLK tartışmasının hukuki zemini değişmiştir. Artık yalnız önceki SPK kararının nasıl yorumlanacağı sorulmuyor; kanundaki açık pay sahipliği kuralının somut talimata uygulanıp uygulanmadığı ve bu uygulamaya karşı hangi iddianın ileri sürülebileceği de tartışılıyor. Kanunun yayımlanması bütün uyuşmazlıkları kendiliğinden çözmez; fakat yeni hüküm yokmuş gibi başvuru hazırlanamaz.

Kanun kimin durumunu düzenliyor?

Kanunun 3/5. maddesi, 17 Eylül 2026 ve öncesinde TEFAS’a iletilen, fonun temerrüdü veya fiyat açıklanmaması sebebiyle gerçekleştirilemeyen talimatlarda payları bloke edilmiş kişileri fon pay sahibi olarak tasfiye hükümlerine tabi tutmaktadır. Hükmün uygulanması için kullanılan işlem tarihi, gerçekleşmeme sebebi ve pay blokajı kaydı somutlaştırılmalıdır. Kanunun kapsamı da 17 Eylül kararlarıyla tasfiyeye alınan ve yayım tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış fonlarla sınırlıdır.

Bu nedenle “PBLK kaydı bulunan herkes yeni kanundan bağımsız biçimde fon alacaklısıdır” sonucu mevcut metin karşısında kesin bir kural olarak sunulamaz. Bunun tersi olarak her kayıt uyuşmazlığının veya ayrı bir kusur iddiasının anlamsız hâle geldiği de söylenemez. Hangi işlemden, hangi kişiye karşı, hangi sonuç istendiği ayrılmalıdır.

SPKn 79 hâlâ neden tartışılıyor?

6362 sayılı Kanunun 79. maddesindeki takas talimatlarının ve işlemlerinin kesinliği, talimatın yalnızca tamamlanmış ödeme anında mı yoksa daha önceki bağlayıcı bir aşamada mı korunacağı sorusunu doğurur. Yatırımcı lehine değerlendirme, bu aşamanın tasfiye öncesinde gerçekleştiği iddiasını kayıtlarla desteklemeye yönelir. SPK’nın 22 Ekim açıklaması ise PBLK kaydını tek başına takasın başladığının kanıtı saymamaktadır. Açıklamadaki görüş ile kanundaki hüküm farklı hukuki kaynaklardır.

Hukuki değerlendirme: Önceden doğmuş ve belirlenebilir bir alacak bulunduğu savunuluyorsa, yalnız blokaj kodu yerine alacağın doğumuna ilişkin işlem dizisi gösterilmelidir. 7596 sayılı Kanunun 7/3. maddesi de diğer mevzuatın bu kanuna aykırı olmayan hükümlerine başvurulacağını belirtir. Dolayısıyla 79. maddeye atıf, özel düzenlemenin etkisinin ayrıca tartışılmasını gerektirir.

Geçmişe etki ve mülkiyet hakkı nasıl ele alınır?

Kanunun 8. maddesi, yayım tarihinde yürürlüğe girişin 17 Eylül 2026’dan geçerli olacağını düzenler. Hukuki güvenlik, korunmaya değer beklenti ve mülkiyet hakkına ilişkin itirazlarda önce hangi ekonomik hakkın hangi tarihte oluştuğu açıklanmalıdır. Bir beklenti ile kayıtlara geçmiş, talep edilebilir bir alacak aynı varsayım üzerinden ele alınmaz.

Hukuki değerlendirme: Kamu yararı ve diğer yatırımcıların korunması gerekçeleri karşısında, erken talimat sahibine yüklenen külfetin ölçüsü somutlaştırılabilir. Kişinin işleminin diğer pay sahiplerinden hangi yönüyle ayrıldığı ve talep ettiği farklı muamelenin dayanağı gösterilmelidir. Bu bir anayasal tartışma başlığıdır; kanunun iptal edildiği veya her bireysel başvurunun kabul edileceği anlamına gelmez.

Tek bir “PBLK davası” var mı?

• Kayıt uyuşmazlığı: Emir, blokaj veya ödeme hesabındaki hata için ilgili kurumdan açıklama ve düzeltme istenir.
• Özel hukuk iddiası: Emir iletimindeki ihlal veya ayrıca doğduğu ileri sürülen zarar bakımından yükümlülük, sorumlu kişi ve nedensellik incelenir.
• İdari işlem: Kişiye uygulanan hukuki sonuç, işlemin niteliği ve görev kuralları üzerinden idari yargı yolu değerlendirilir.
• Anayasal boyut: Uygulanacak kanun hükmünün anayasaya aykırılığı iddiası ile bireysel hak ihlali başvurusu farklı usullerdir.

Yatırımcının kanuna karşı doğrudan bireysel başvuruyla soyut iptal istemesi, AYM’nin açıkladığı başvuru sistemiyle aynı şey değildir. Olağan yolların tüketilmesi, kişisel ve güncel etkilenme ve süre koşulları ayrıca değerlendirilir. Dava türü ve görevli merci, belgeler görülmeden yalnız fonun adına bakılarak seçilmez.

Başvurunun gerçekten yanıtlaması gerekenler

İtiraz edilen işlem ve tarih; iddia edilen hakkın doğumu; emrin tamamlanma aşaması; karşı tarafın hukuki dayanağı; istenen sonuç ve deliller ayrı başlıklar olmalıdır. Sürelerin tasfiye bitince başlayacağı veya kuruma yazılan her mesajla duracağı varsayılmamalıdır. Tebligat, öğrenme ve başvuru kayıtları görüşme öncesinde tarih sırasına konulmalıdır.

Bu yazı, yeni PBLK rejimini kesin biçimde çözen bir emsal karara dayandığı iddiasını taşımaz. Sonuç değerlendirmesi dosyaya özgüdür. PBLK ana rehberine dönerek işlem kaydınıza uygun hazırlık başlığını seçebilirsiniz.

Genel hukuki bilgilendirmedir; yatırım tavsiyesi değildir. Hukuki değerlendirme olarak belirtilen görüşler kesinleşmiş yargı sonucu değildir. Tahsilat, dava sonucu, ödeme miktarı veya süresi taahhüt edilmez. Örnekler varsayımsaldır.