İşverenin Haklı Nedenle Feshi

İşveren, kanunda sayılan haklı nedenlerin varlığı hâlinde sözleşmeyi bildirim süresi beklemeden feshedebilir. Fesih “ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık” nedenine dayanıyorsa işçi kıdem ve ihbar tazminatı alamaz. Ancak bu, işverenin tek taraflı beyanıyla gerçekleşmez: haklı nedenin varlığını ve feshin süresinde yapıldığını işveren ispat etmek zorundadır. İspat edemezse fesih haksız sayılır ve tazminatlar ödenir.

İşverenin haklı fesih nedenleri (m.25)

En sık kullanılan gerekçe: devamsızlık

İşçinin işverenden izin almaksızın veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü, bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü veya bir ayda üç iş günü işe gelmemesi haklı fesih nedenidir. Uygulamada devamsızlık tutanakları çoğu zaman işçi fiilen işten çıkarıldıktan sonra düzenlenir. Bu nedenle şu sorular sorulur:

• Tutanakları kim imzalamış, imzacılar duruşmada tutanağı doğruluyor mu?
• İşçi o günlerde işyerine gelmiş ama içeri alınmamış mı? Güvenlik kayıtları ne gösteriyor?
• İşçi sözlü olarak işten çıkarıldıktan sonra mı tutanak tutulmuş? İşçinin aynı gün yaptığı şikâyet veya gönderdiği ihtarname var mı?
• İşçinin raporu, izni veya mazereti var mıydı ve işverene bildirildi mi?

Altı iş günü ve bir yıllık süre

İşveren, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde ve her hâlde olaydan itibaren bir yıl içinde fesih hakkını kullanmalıdır. Öğrenme, fesih yetkisine sahip makamın öğrenmesidir; disiplin kurulu süreci varsa süre kurul kararıyla başlayabilir. Süre geçtikten sonra yapılan fesih, neden gerçek olsa bile haksız fesih sonuçlarını doğurur ve tazminatlar ödenir.

Savunma alınması ve geçerli neden ayrımı

İşçinin davranışı veya verimi nedeniyle yapılan geçerli nedenle fesihte, işçinin savunması alınmadan sözleşme feshedilemez; bu fesihte tazminatlar ödenir. Haklı nedenle derhal fesihte ise kanun savunma alınmasını zorunlu tutmaz. İşverenler çoğu zaman, geçerli neden ağırlığındaki bir davranışı haklı neden gibi göstererek tazminat ödemekten kaçınır. Mahkeme, davranışın ağırlığını ve ölçülülüğü denetler: tek seferlik hafif bir ihlal çoğu durumda derhal feshi haklı kılmaz.

İşten çıkış kodu ve işsizlik ödeneği

İşveren, feshi SGK’ya bir kodla bildirir. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık kodlarıyla yapılan bildirim, işsizlik ödeneğine engel olur ve işçinin iş arama sürecini olumsuz etkiler. Feshin haksız olduğu mahkeme kararıyla tespit edildiğinde çıkış kodunun düzeltilmesi de talep edilebilir.

İşçinin başvurabileceği yollar

İşverenler için not

Haklı fesih, kayıt düzeniyle ayakta durur: olayın tespit tutanağı, tanık beyanları, işçinin yazılı savunması, yetkili makamın öğrenme tarihini gösteren belge ve altı iş günü içinde tebliğ edilmiş gerekçeli fesih bildirimi. Bu zincirin bir halkası eksik olduğunda, haklı bir fesih dahi tazminat yükümlülüğü doğurabilir.

Sık sorulan sorular