İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk

İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucuya başvurmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir. Tek istisna, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarıdır; bunlarda arabuluculuk zorunlu değildir.

Süreç

Nereye başvurulur?

Yetkili büro, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosudur. Dörtyol, Payas ve Erzin’deki işyerleri bakımından başvurulacak büro, işyerinin adresine ve işverenin merkezine göre ilk görüşmede belirlenir. Yetkisiz büroya başvuru, karşı taraf itiraz ederse zaman kaybına yol açar.

Toplantıya katılmamanın yaptırımı

Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur; ayrıca lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu nedenle “nasılsa anlaşmayacağız” düşüncesiyle toplantıya gitmemek pahalı bir hatadır.

Anlaşma tutanağının gücü

• Taraflar ve arabulucu tarafından imzalanan anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi alındığında (taraflar avukatlarıyla birlikte imzalamışsa şerhe gerek olmaksızın) ilam niteliğinde belgedir.
• Üzerinde anlaşılan konularda yeniden dava açılamaz.
• Tutanağa “tüm işçilik alacaklarını aldım, başkaca hak ve alacağım yoktur” yazılırsa, sonradan fark edilen kalemler de kapsam dışında kalmayabilir.

Arabulucu ücreti

Taraflar anlaşırsa arabuluculuk ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir ve tarifeye göre anlaşılan tutar üzerinden hesaplanır. Anlaşma sağlanamazsa ilk iki saatlik görüşme ücreti Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; aşan kısım taraflarca ödenir ve ileride yargılama gideri sayılır.

İşe iadede özel kurallar

• Başvuru süresi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir aydır; süre hak düşürücüdür.
• Anlaşma olmazsa son tutanak tarihinden itibaren iki hafta içinde dava açılmalıdır.
• Asıl işveren–alt işveren ilişkisinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurulduğunda, anlaşma için işverenlerin birlikte katılması ve iradelerinin birbirine uygun olması aranır.
• İşe iadede anlaşılırsa işe başlatma tarihi, boşta geçen süre ücreti ve işe başlatmama tazminatının parasal tutarı tutanağa yazılmalıdır.

Arabuluculuk ve zamanaşımı

Büroya başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez. Anlaşamama tutanağının aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir; eklenmezse mahkeme bir haftalık kesin süre verir ve eksiklik giderilmezse dava usulden reddedilir.

Sık sorulan sorular