Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Mirasçılar Arasındaki Uyuşmazlık

← Miras ve taşınmaz rehberleri

Ölünceye kadar bakma sözleşmesinde bir taraf malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini devretmeyi, diğer taraf da yaşamı boyunca bakıp gözetmeyi üstlenir. Aile içinde bu sözleşmenin yapılması mümkündür. Ancak bakım karşılığı taşınmaz devri, mirasçılar bakımından gerçek bir karşılıklı işlem mi yoksa bağışı gizleyen bir araç mı olduğu yönünden uyuşmazlık yaratabilir.

Geçerli bakım ilişkisi ile mirastan mal kaçırma ayrımı

Türk Borçlar Kanunu’nun 611 ve devamı maddeleri sözleşmenin temel çerçevesini düzenler. Bakım borcu sadece para vermek veya aynı evde oturmak değildir. Barınma, beslenme, sağlık ihtiyaçlarının karşılanması ve kişinin durumuna uygun destek gibi unsurlar somut sözleşme ve yaşam koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Her bakım karşılığı devir muvazaalı olmadığı gibi, sözleşmede “bakım” yazması da bütün tartışmaları sona erdirmez. Muris muvazaası iddiasında işlem anındaki gerçek amaç araştırılır. Bakım borcunun sonradan hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi ise ayrıca sözleşmeye aykırılık sorunu doğurabilir. Bu iki hukuki sebep karıştırılmamalıdır.

Sözleşme tarihinde ağır hastalık şart mı?

Kişinin sözleşme yapılırken yatağa bağımlı veya ileri derecede hasta olması zorunlu bir koşul olarak kabul edilmez. Gelecekteki bakım ihtiyacını güvence altına almak istemesi mümkündür. Bu nedenle “o tarihte sağlıklıydı” iddiası tek başına muvazaayı göstermez.

Bununla birlikte yaşı, sağlık durumu, aile ilişkileri ve yaşam düzeni gerçek iradenin belirlenmesinde önem taşır. Devredilen malın toplam malvarlığına oranı da incelenebilir. Bu karşılaştırma, bakımın yalnızca saat veya para hesabına indirgenmesi anlamına gelmez; süre ve ihtiyaç önceden kesin bilinmeyebilir.

Bakımın yapıldığını hangi belgeler gösterir?

Hastane randevuları, refakat kayıtları, eczane ve bakım giderleri, düzenli ödemeler, ikamet bilgileri ve doğrudan gözleme dayalı tanıklar değerlendirilebilir. Aynı evde oturmadan da bakım sağlanabilir; birlikte oturmak ise her ihtiyacın karşılandığını kesin olarak göstermez.

Belgeler mümkün olduğunca bakım dönemlerine göre ayrılmalıdır. Yalnızca son haftalarda çekilmiş fotoğraflar bütün yılları açıklamayabilir. Sağlık kayıtlarına erişimde hukuki yetki ve özel hayatın korunması gözetilmelidir. Yakınlık, başka bir kişinin sağlık hesabını izinsiz kullanma hakkı vermez.

Mirasçılar hangi nedenle itiraz edebilir?

Mirasçının rahatsızlık duyması tek başına dava sebebi değildir. Görünürdeki bakım sözleşmesinin gerçekte mirasçıdan mal kaçırma amacıyla yapılmış olması, ehliyet eksikliği veya başka geçersizlik sebepleri ayrı ayrı incelenir. İleri sürülen sebebin dayandığı tarih ve ispat konusu açıkça belirlenmelidir.

Örneğin mirasbırakan bütün bakımını başka bir çocuğundan alırken taşınmazını bakım yükümlülüğü üstlenmeyen bir yakınına devretmiş olabilir. Böyle bir olay araştırmayı gerektirir. Ancak tanık, ödeme ve sözleşme içeriği görülmeden yalnızca aile anlatımıyla geçersizlik sonucu çıkarılamaz.

Şekil ve fesih konuları

Bakma sözleşmesi kanunda öngörülen şekle uygun yapılmalıdır. Taşınmaz devri bulunması, işlem için gereken resmî şekil ve tescil koşullarını da gündeme getirir. Evde hazırlanmış basit bir kâğıt veya mesajlaşma, her durumda aynı hukuki güvenceyi sağlamaz.

Sözleşmeden dönme, fesih, bakımın başka biçimde sürdürülmesi veya bedel talepleri, sözleşmenin tarafları ve olayın zamanına göre değerlendirilir. Mirasçıların mirasbırakanın sahip olduğu her hakkı aynı koşullarla kullanabileceği varsayılmamalıdır. Talebin miras yoluyla geçip geçmediği ve daha önce kullanılıp kullanılmadığı da önemlidir.

İlk inceleme için kontrol listesi

• Sözleşmenin tam metni, tarihi ve düzenlendiği makam.
• Taşınmazların devir öncesi ve sonrası kayıtları.
• Bakım veren kişiler ve bakım dönemlerinin çizelgesi.
• Giderler, refakat ve düzenli destek belgeleri.
• Mirasbırakanın diğer malvarlığı ve diğer kazandırmalar.
• Önceki ihtarlar, dava veya fesih başvuruları.

Amaç, aile içindeki emeği yok saymak veya bir tarafın anlatımını peşinen doğru kabul etmek değildir. Gerçek bakım ilişkisi ile görünürdeki işlemin birbirine uyup uymadığı, hukuka uygun deliller üzerinden değerlendirilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olaydaki tarihler, belgeler ve uygulanacak güncel mevzuat ayrıca değerlendirilmelidir. Örnekler varsayımsaldır; dava sonucu veya belirli bir sürede sonuçlanma taahhüdü içermez.