Ticari sözleşme uyuşmazlıklarında asıl metin kadar ekler, siparişler, e-postalar, tarafların yerleşmiş uygulaması ve sonradan yapılan değişiklikler de önem taşır. “Karşı taraf sözleşmeye uymadı” tespiti tek başına yeterli değildir: İhlalin esaslı olup olmadığı, giderilebilirliği, bildirim biçimi, süre verme zorunluluğu ve seçilecek hakkın sonuçları birlikte incelenmelidir.
Fesih kararından önce sorulması gereken sekiz soru
- Sözleşmenin güncel ve imzalı sürümü ile tüm ekleri dosyada mı?
- İhlal hangi yükümlülüğe, hangi tarihte ve hangi belgeyle bağlanıyor?
- Karşı tarafa ihlali gidermesi için süre verilmesi gerekiyor mu?
- Bildirim adresi, KEP, noter veya sözleşmedeki özel usule uyulacak mı?
- Fesih geçmişe mi, ileriye mi etkili; tamamlanmış iş ve siparişler ne olacak?
- Cezai şart, asgari alım, münhasırlık veya erken fesih bedeli doğuyor mu?
- Teminat mektubu, depozito, rehin, çek veya mahsup hakkı nasıl kullanılacak?
- Geçiş planı olmadan fesih; üretim, müşteri veya tedarik zincirini durdurur mu?
Uyuşmazlığın kaderini belirleyen sözleşme hükümleri
| Hüküm | İnceleme konusu | Şirket açısından etkisi |
|---|---|---|
| Kapsam ve teknik ekler | Ürün, hizmet, kalite, miktar ve kabul ölçütleri açık mı? | Eksik veya ayıplı ifanın ispatı |
| Değişiklik yönetimi | Ek iş, fiyat ve süre değişikliği nasıl onaylanıyor? | Sözlü talimatların bedel ve takvime etkisi |
| Fesih ve süre | Haklı sebep, ihbar süresi, giderim süresi ve şekil nedir? | Haksız fesih ve karşı tazminat riski |
| Sorumluluk sınırı | Doğrudan/dolaylı zarar, limit ve istisnalar nasıl yazılmış? | Talep edilebilir zarar kalemleri |
| Cezai şart | Hangi ihlalde doğuyor, ifayla birlikte istenebilir mi? | Talep ve savunma stratejisi |
| Mücbir sebep / uyarlama | Bildirim, ispat, etkileri azaltma ve sona erme koşulları | Gecikme ve maliyet artışının kime ait olduğu |
| Uyuşmazlık çözümü | Mahkeme, tahkim, yetki, uygulanacak hukuk ve dil | Süre, maliyet ve kararın icrası |
Hangi ticari sözleşmelerde destek sağlanır?
Tedarik ve satın alma
Gecikme, kalite, eksik teslim, fiyat farkı, asgari sipariş, stok ve ikame tedarik.
Satış, bayi ve distribütörlük
Bölge, münhasırlık, hedef, prim, rekabet, müşteri devri ve sözleşmenin sona ermesi.
Hizmet ve dış kaynak
Hizmet seviyesi, kabul, personel, veri, gizlilik, fikrî hak ve performans kesintileri.
Taşıma ve lojistik
Kayıp, hasar, gecikme, teslim belgeleri, sorumluluk sınırı ve alt taşıyıcı ilişkisi.
Uyuşmazlık dosyası nasıl hazırlanır?
- 01
Tek metin oluşturma
Ana sözleşme, ek, zeyil, sipariş ve e-posta değişiklikleri tek hüküm haritasında birleştirilir.
- 02
İfa tablosu
Kim, hangi yükümlülüğü, hangi tarihte yerine getirdi veya ihlal etti; karşı deliliyle birlikte gösterilir.
- 03
Hak ve senaryo analizi
İfaya devam, askıya alma, bedel indirimi, ikame, fesih ve tazminat seçeneklerinin ticari sonuçları karşılaştırılır.
- 04
Bildirim ve koruma
İhtar, delil tespiti, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz ihtiyacı; doğru zaman ve yetki çerçevesinde değerlendirilir.
- 05
Çözüm ve geçiş
Müzakere, arabuluculuk, dava veya tahkim yolu seçilirken operasyonun devamı ve çıkış planı da düzenlenir.
Hukuki destek yalnız uyuşmazlık çıktıktan sonra mı gerekir?
Hayır. Aynı itirazın veya kaybın tekrarlandığı şirketlerde sorun çoğu zaman tek dosyadan değil; teklif, sipariş, teslim, kabul ve değişiklik yönetimi arasındaki kopukluktan doğar. Sözleşme incelemesinin yanında şirketin kullandığı şablonlar, onay akışı, yetki matrisi ve ihtar dili de gözden geçirilebilir. Amaç her riski ortadan kaldırmak değil, şirketin hangi riski hangi sınırla kabul ettiğini görünür kılmaktır.
İhtar veya fesih öncesinde seçeneğin sonucunu görün
Sözleşme ve temel olay kronolojisi üzerinden ihlal, bildirim, talep ve operasyon riski için kapsamlı inceleme planlanabilir.
Resmî kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı — 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuat
- T.C. Ticaret Bakanlığı — 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bağlantısı
Son içerik kontrolü: 18 Temmuz 2026. Genel bilgilendirmedir; sözleşme ve olay incelenmeden hukuki görüş oluşturulamaz.