Ticari uyuşmazlık yalnızca “kim haklı?” sorusundan ibaret değildir. Alacağın hangi belgeyle ispatlanacağı, doğru talebin kime yöneltileceği, sürelerin korunup korunmadığı, karşı tarafın malvarlığına zamanında ulaşılabilip ulaşılamayacağı ve uyuşmazlığın şirket operasyonunu ne ölçüde etkileyeceği birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle erken hukuki inceleme, çoğu dosyada dava dilekçesinden daha önce başlar.
Şirketlerin en sık ihtiyaç duyduğu dört dosya türü
Ticari Alacak ve Tahsilat
Fatura, cari hesap, çek-senet, temerrüt, icra takibi, itirazın iptali ve ihtiyati haciz seçenekleri.
Dosya rehberini inceleyin → 02Ticari Sözleşme Uyuşmazlıkları
Tedarik, bayilik, distribütörlük, hizmet, lojistik ve satış sözleşmelerinde ihlal, fesih ve tazminat.
Riskleri inceleyin → 03Ortaklık ve Şirket İçi İhtilaflar
Bilgi alma, genel kurul, yönetim, kâr payı, rekabet, pay devri, çıkma ve haklı nedenle fesih.
Çözüm yollarını inceleyin → 04İnşaat ve Proje Uyuşmazlıkları
Hakediş, süre uzatımı, gecikme, ayıp, ek iş, teminat ve alt yüklenici ilişkilerinde dosya yönetimi.
Proje dosyasını inceleyin →Bir ticari dosyada avukat incelemesi neden erken başlamalı?
Talebin doğru kurulması
Aynı olay; aynen ifa, bedel, cezai şart, dönme, fesih veya tazminat talebi doğurabilir. Yanlış seçim, ispat yükünü ve alınabilecek sonucu değiştirebilir.
Delilin hukuka uygun korunması
Ticari defter, e-fatura, KEP, e-posta, mesaj, teslim tutanağı ve saha kayıtlarının her biri aynı ispat gücüne sahip değildir. Delil zinciri sonradan kurulamayabilir.
Geçici koruma kararı
İhtiyati haciz veya ihtiyati tedbir, davanın sonucunu beklerken alacağın ya da hakkın etkisiz kalmasını önleyebilir. Ancak koşullar ile sunulacak teminat somut dosyaya göre değerlendirilir.
Tahsilatın planlanması
Mahkeme kararı tek başına ödeme anlamına gelmez. Borçlunun mali yapısı, teminatlar ve icra seçenekleri dosya ekonomisinin başında ele alınmalıdır.
Dosya değil, karar süreci yönetimi
- 01
Çakışma kontrolü ve kapsam
Taraflar, grup şirketleri ve bağlantılı kişiler belirlenir; menfaat çatışması kontrolünden sonra incelemenin kapsamı ve önceliği yazılı hale getirilir.
- 02
Belge ve olay kronolojisi
Sözleşme, ekler, yazışmalar, muhasebe ve teslim kayıtları tek zaman çizelgesinde birleştirilir. Eksik deliller ve yaklaşan süreler işaretlenir.
- 03
Seçenek ve risk notu
Talep, savunma, yetki-görev, zamanaşımı, arabuluculuk, geçici koruma ve tahsilat ihtimali; ticari etkileriyle birlikte değerlendirilir.
- 04
Müzakere, arabuluculuk veya dava
Dosyaya uygun yol seçilir. Uzlaşma görüşmeleri yapılacaksa asgari kabul sınırı, teminat ve ödeme ihlali sonuçları önceden belirlenir.
- 05
Takip ve raporlama
Önemli gelişmeler, yaklaşan tarihler, mali risk ve yönetimden beklenen kararlar anlaşılır bir raporlama düzeniyle paylaşılır.
Yüksek hacimli dosya portföylerinde kurumsal düzen
Çok sayıda alacak, tedarikçi veya bayi dosyası tek tek yürütüldüğünde şirket yönetimi toplam riski göremez. Portföy yaklaşımında dosyalar tutar, yaş, belge gücü, borçlunun durumu, takip aşaması ve tahsil kabiliyetine göre sınıflandırılır. Böylece hangi dosyada müzakere, hangi dosyada takip, hangi dosyada dava veya karşılık ayrılması gerektiği daha görünür hale gelir.
İlk inceleme için hazırlanabilecek belgeler
Arabuluculukta yalnız tutar değil, uygulanabilir çözüm konuşulmalı
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda dava öncesi arabulucuya başvuru kural olarak dava şartıdır. İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da açıkça kapsama alınmıştır. Ancak arabuluculuk yalnızca bir usul adımı değildir. Taksit, vade, teminat, çapraz temerrüt, feragat kapsamı, gizlilik ve anlaşmanın ihlali halinde izlenecek yol açık yazılmadığında yeni bir uyuşmazlık doğabilir. Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesinin kanundaki koşullarla ilam niteliğinde belge sayılması, metnin hukuki sonuçlarını daha da önemli hale getirir.
Dosyanın hukuki ve ticari haritasını birlikte çıkaralım
Görüşme öncesinde taraf bilgileri ve temel belgeler alınır. Menfaat çatışması kontrolünün ardından kapsam, acil riskler ve sonraki adım değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Ticari uyuşmazlıkta ilk hangi belgeler incelenir?
Sözleşme ve ekleri, sipariş ve teslim kayıtları, faturalar, banka hareketleri, cari hesap mutabakatları, ihtarnameler, e-posta ve mesajlaşmalar ile varsa teminat belgeleri birlikte incelenir. Dosyanın türüne göre şirket kararları, ticari defterler ve teknik kayıtlar da istenir.
Ticari dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?
Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacak ve tazminat taleplerinde kural olarak dava şartı arabuluculuk uygulanır. İtirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsamdadır. Talebin niteliği ve istisnalar somut dosyada ayrıca incelenmelidir.
Dava kazanılsa bile tahsilat riski olabilir mi?
Evet. Karar ile fiilî tahsilat farklı aşamalardır. Borçlunun malvarlığı, teminatlar, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları ile ihtiyati haciz koşulları dosyanın başında değerlendirilmelidir.
Şirketin çok sayıdaki dosyası birlikte yönetilebilir mi?
Dosyalar konu, tutar, aşama, süre, tahsil kabiliyeti ve risk düzeyi bakımından sınıflandırılarak portföy halinde izlenebilir. Raporlama biçimi, sıklığı ve iletişim sorumluları işin başında belirlenir.
Resmî kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı — Şirketler ve Ticaret Sicili Mevzuatı
- Adalet Bakanlığı — Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
- Adalet Bakanlığı — Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk
Son içerik kontrolü: 18 Temmuz 2026. Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayın incelenmesiyle verilecek hukuki görüş yerine geçmez ve sonuç taahhüdü içermez.